Stichting ANGOB

 

GENIETEN: GEESTELIJK OF MATERIEEL

Een mens kan op twee manieren genieten, namelijk van
waarnemingen of van stoffen. Genieten veroorzaakt een
gevoel van voldaanheid of bevrediging. Het heeft vanuit
de oertijd te maken met lijfsbehoud. Zo leidt het stillen van
honger en dorst tot voldaanheid. Maar de oermens voelde
zich evenzeer voldaan als hij iets gemaakt had of als hij
met succes de aanval van een roofdier had afgeweerd.
In de loop van de evolutie heeft de mens steeds meer
zaken ontdekt waar hij van kon genieten. Genieten van
geuren en smaken, van muziek en dans, van vorm en
kleur, van proza en poëzie, en uiteindelijk genieten van
natuur en architektuur.

Sommige waarnemingen met onze zintuigen stimuleren
het lichaam tot de aanmaak van ”geluksstoffen”. Die geluksstoffen
werken in op een bepaald deel van onze hersenen.
Daardoor ontstaat het gevoel van geluk, voldaanheid of
genot. Dat deel van de hersenen wordt daarom wel het
”genotcentrum” genoemd.
Er zijn echter ook stoffen die direct inwerken op dat
genotcentrum, zonder dat het lichaam eerst een stofje
moet aanmaken. Dat zijn de genotmiddelen. Alcohol is
daar één van. De directe inwerking op het genotcentrum,
maakt dat het genot hiervan veel sneller tot stand komt
dan via de geestelijke weg. Voldoening over een geleverde
prestatie of een gemaakt product, vergt inspanning
voordat er genoten kan worden. De smaak van het eten,
of het effect van een glas wijn leveren daarentegen onmiddellijk
genot.

De cultuur van de Westerse wereld is de afgelopen
eeuw meer en meer onder de dictatuur gekomen van
het ongeduld. Het gezegde ”tijd is geld” is richtinggevend
geworden, het Amerikaanse begrip ”instant” het toverwoord.
Zo kregen wij instant koffie en soep, en uiteindelijk
zelfs complete maaltijden. Dat indoctrineert veel mensen
van jongs af aan met ongeduld.
Door dat ongeduld zijn mensen in toenemende mate gaan
zoeken naar instant bevrediging. Dus naar bevrediging
door chemische stoffen in plaats van door waarnemingen
of prestaties. De verleiding van de instant bevrediging door
alcohol, is daardoor sterker geworden. Dat heeft geleid tot
een toename van het aantal verslaafden en een verlaging
van hun gemiddelde leeftijd. Cynisch gezegd : ”instant verslaving”.

Genotmiddelen verminderen de gevoeligheid van het
genotcentrum voor zintuigelijke waarnemingen. Er vindt
selectieve afstomping plaats. Bekend zijn uitspraken van
droogstaande alcoholisten dat zij nog nooit in hun leven zo
hebben kunnen genieten van immateriële zaken als sinds
het moment dat zij de alcohol uit hun leven verbanden. Die
immateriële zaken kunnen heel simpele dingen zijn, thuis
bij je gezin zijn, lekker sporten, een fraaie zonsondergang,
enzovoorts. Leren genieten van geestelijke zaken, sterkt
alcoholisten bij hun worsteling om de alcohol buiten de
deur te houden.

De consumptiemaatschappij heeft het gratis genieten
echter in de ban gedaan. Wij worden overstelpt met
reclame die ons tracht te verleiden tot materieel genieten.
Weerstand tegen de reclame is een levensnoodzaak
geworden.

Dr.ir. D. Korf