Stichting ANGOB

 

Alcoholbranche weet wederom ingrijpen overheid te voorkomen
ALCOHOLRECLAME BLIJFT HUISKAMER BINNENDRINGEN VIA TV

Drankreclames blijven ook overdag en in de vroege avond te zien op de televisie. De alcoholbranche heeft toegezegd om die reclame te voorzien van een waarschuwende slogan. De minister van Volksgezondheid heeft daarop afgezien van zijn voornemen om die reclame tot 21.00u van de beeldbuis te weren.

In de nota "Alcohol en Samenleving" uit 1986, van de toenmalige staatssecretaris van Volksgezondheid Dees, wordt reeds geconstateerd: "Reclame voor alcoholhoudende dranken zet aan tot consumptiegedrag waaraan risico's zijn verbonden. Het nemen van maatregelen is gerechtvaardigd. Alcohol is een bijzonder product." Vervolgens legt de nota uit dat een algemeen verbod op alcoholreclame niet past in ons economisch stelsel, maar dat uit een oogpunt van jeugdbescherming de meest indringende en minst informatieve vorm van reclame, namelijk die via de TV, wèl verboden zou moeten worden.
Bij de discussie in de Tweede Kamer over de uitwerking van de voorstellen uit de nota, werd het verbod op TV-reclame voor alcohol door een meerderheid van de kamerleden afgewezen. De alcoholbranche kreeg in 1988 bij monde van de motie Janmaat-Abee de mogelijkheid om door middel van zelfregulering een bijdrage aan het alcoholmatigingsbeleid te leveren. Die zelfregulering leidde wel tot een kwaliteitsverbetering van de alcoholreclame, maar geen aantoonbare bijdrage aan de alcoholmatiging.

Ingrijpen na herziening DHW

Op 1 november 2000 werd de herziene Drank- en Horecawet (DHW) van kracht. Op basis van die wet kan de minister van Volksgezondheid ingrijpen bij bepaalde vormen van reclame of verkoopbevordering voor alcohol. Voorbereidingen voor een reclamebesluit dat dit zou effectueren, waren reeds door minister Borst in gang gezet.
In de op 24 maart 2005 door minister Hoogervorst aan de Tweede Kamer voorgelegde Beleidsbrief Alcohol en Jongeren, wordt nogmaals de discutabele positie van alcoholreclame onderstreept: "Alcoholreclame benadrukt de positieve aspecten van het drinken van alcohol, en gaat voorbij aan de gezondheidsrisico's. Alcoholreclame ondergraaft hierdoor de preventieboodschap". Met name kinderen en jongeren worden teveel door de alcoholreclame beïnvloed, zij kennen die reclames goed en vinden ze vaak interessant.

Ook de noodzaak tot ingrijpen wordt in de Beleidsbrief nog eens benadrukt: "Iniatieven tot zelfregulering zijn en blijven lovenswaardig, maar inmiddels is duidelijk dat de zelfregulering in haar huidige vorm niet ver genoeg reikt". Daarnaast constateert de minister dat de handhaving van de reclamecode voor alcohol pas achteraf plaatsvindt, nadat er een klacht is ingediend. Daardoor zijn reclames die niet voldoen aan de code, vaak toch lange tijd te zien op de TV. Ook reclames (mede) gericht op jongeren. Verder kunnen reclames waartegen geen klacht wordt ingediend, in principe zelfs onbeperkt worden voortgezet.

In de beleidsbrief meldt de minister dat hij om aan bovengenoemde bezwaren tegemoet te komen, voorstellen heeft gedaan aan de alcoholbranche. De branche zou in de eerste plaats via de zelfregulering moeten besluiten om geen alcoholreclame te vertonen op de TV en in de bioscopen vóór 21.00 uur. In de tweede plaats zouden de alcoholreclames voortaan vooraf getoetst moeten worden aan de reclamecode. En in de derde plaats zouden bij overtreding van de code daadwerkelijk sancties moeten worden opgelegd.

Over het alcoholvrij houden van het TV-scherm tot 21.00 uur schrijft de minister in zijn Beleidsbrief letterlijk: "Als blijkt dat de alcoholbranche niet bereid is dit met ingang van 1 januari 2006 via zelfregulering te regelen, dan zal ik gebruik maken van de mogelijkheid dit te regelen via een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) krachtens de Drank- en Horecawet". Krachtige en duidelijke taal!

Capitulatie

Op 12 april stuurde het ministerie van VWS een persbericht uit dat meldde dat minister Hoogervorst accoord was gegaan met aanscherping van de zelfregulering betreffende op jongeren gerichte alcoholreclame. De producenten en importeurs van alcoholhoudende dranken, verenigd in de Stiva, hadden aangeboden op korte termijn alle TV-reclame voor alcoholhoudende drank overdag en in de vroege avonduren te voorzien van een educatieve slogan gericht op niet-drinken onder de zestien jaar. Ook was de branche accoord gegaan met preventieve toetsing van reclame-uitingen aan de code, voorafgaand aan de uitzending. Vooralsnog zou de minister afzien van zijn voornemen tot een wettelijke reclamebeperking !

Weg krachtige en duidelijke taal. Weg AMvB !De minister was gewoon gecapituleerd voor de Stiva, drie weken nadat hij zoiets nog uitdrukkelijk had uitgesloten.
De toezegging door de Stiva om de reclame vóór 21.00 uur te voorzien van een waarschuwing om geen alcohol te drinken beneden de leeftijd van 16 jaar, is het presenteren van een sigaar uit eigen doos, de doos van de Drank- en Horecawet. Beneden de leeftijd van 16 jaar mogen jongeren volgens de DHW helemaal geen alcohol kopen. Dat maakt voldoende duidelijk dat zij hem maar beter ook niet kunnen drinken. De waarschuwing trapt dus een open deur in.

De ervaring met de educatieve slogans van de Stiva, voedt verder de vermoedens dat zo'n slogan wel eens meer reclame vóór alcohol zou kunnen bevatten dan waarschuwing er tegen. Immers, de eerdere zogenaamd waarschuwende slagzin "geniet, maar drink met mate" legt zo'n sterke koppeling tussen genieten en het consumeren van alcohol, dat hij meer als een reclame vóór alcohol fungeert dan als waarschuwing er tegen. Een waarschuwing tegen alcoholgebruik beneden de leeftijd van 16 jaar, kan heel gemakkelijk ontaarden in de onjuiste suggestie dat boven de 16 alcohol helemaal geen kwaad meer kan.

Wij zijn van mening dat een minister van Volksgezondheid onverkort de belangen van de volksgezondheid dient te behartigen. Tegen beter weten in de branche opnieuw de kans geven om onder dekking van de zelfregulering effectieve maatregelen naar een verre toekomst te verschuiven, behoort daar ons inziens niet bij.

Dingeman Korf