Stichting ANGOB

 

ALCOHOLRECLAME VIA DE TV:
TIJDEN INPERKEN OF INHOUD AANPAKKEN ?

Eind oktober is in de Tweede Kamer gediscussieerd over de Drank- en Horecawet. Daarbij is een voorstel van J. Voordewind (CU) aan de orde gekomen dat vroeg om een verdere inperking van de toegestane uitzendtijden voor alcoholreclame via de TV.

Reclame is gericht op het bekend maken van een product bij het publiek en daardoor op het bevorderen van de verkoop ervan. Reclame voor eet- en drinkwaren is daarbij niet alleen verkoop bevorderend maar ook consumptie bevorderend.
Reclame maken voor alcoholhoudende dranken betekent dus aanzetten tot het consumeren ervan. Dat is consumptiegedrag waaraan risico's zijn verbonden. Alcohol is een bijzonder product. Daarom is de verkoop ervan door de overheid gereguleerd met behulp van een speciale wet: de Drank- en Horecawet.

Over alcoholreclame schrijft de nota "Alcohol en Samenleving" uit 1986 van staatssecretaris Dees: "Wel is, mede uit een oogpunt van jeugdbescherming, een verbod op de meest indringende en minst informatieve verschijningsvormen, zoals radio- en televisiereclame voor alcoholhoudende dranken, aangewezen".
Een verbod op televisiereclame voor alcohol is er in Nederland nooit gekomen. Wel in twee andere Europese landen, Frankrijk en Zweden. In ons land is de alcoholreclame overgelaten aan zelfregulering door de betreffende industrie en handel. Dat heeft geresulteerd in de vrijwillige reclamecode voor alcoholhoudende dranken (1990).

Sinds 1990 is de reclamecode wegens gebleken tekortkomingen diverse malen aangepast. Tot een wezenlijke inperking van de mogelijkheden om reclame te maken voor drank heeft dit niet geleid. Met betrekking tot alcoholreclame voor de televisie is het standpunt altijd gebleven: toegestaan, mits. . . . Er zijn echter veel argumenten aan te voeren om van een systeem van "ja, mits . . . ." over te stappen op een systeem van "nee, tenzij . . . ." Een systeem dus dat uitgaat van een verbod, met enkele wel omschreven uitzonderingen.

Bij een systeem van "ja, mits . . . ." gaan producenten en reclamemakers op zoek naar gaten in de regelgeving. Die zijn er altijd wel. En in principe is alles toegestaan wat voldoet aan het na het woordje mits gestelde. Bovendien kunnen zich nieuwe ontwikkelingen voordoen waar de regels niet op berekend zijn. Het kan dus een zaak worden van alsmaar opnieuw aanpassen. Bij een systeem van "nee, tenzij . . . ." is het bij nieuwe ontwikkelingen altijd nee. Verder biedt dit systeem de mogelijkheid om de reclame inhoudelijk aan te pakken.

Met ingang van 2009 werd de nieuwe Mediawet van kracht. Die beperkte de toegestane tijdstippen van alcoholreclame tot de nachtelijke uren. Van 6.00 uur tot 21.00 uur werd alcoholreclame via de TV verboden.
Dat leidde tot extra veel alcoholreclame direct na 21.00 uur. De jongste kijkers kregen geen alcoholreclame meer te zien, maar de iets oudere zoveel te meer. Het resultaat was niet helemaal wat verwacht was.

Tweede Kamerlid J. Voordewind (CU) heeft nu voorgesteld om het aanvangstijdsstip voor alcoholreclame op 23.00 uur te stellen. "Het promoten van geluk in combinatie met alcohol, moet ver weg gehouden worden van kinderen en jongeren" is zijn argumentatie.
Volgens schrijver dezes moet het promoten van geluk in combinatie met alcohol, niet alleen ver weg gehouden worden van kinderen en jongeren, maar ook van kwetsbaren en beschadigden in de samenleving. En die zetten niet allemaal om 23.00 uur de televisie uit!

Bescherming van de kwetsbaren wordt het meest efficiënt bereikt door de reclame inhoudelijk aan te pakken. Daarvoor is een systeem "nee, tenzij . . . ." uitermate geschikt. Verzakelijken van de reclame maakt de reclame veel minder verleidelijk. Uitsluitend zakelijk-informatieve boodschappen toestaan. Geen toneelstukjes meer van aantrekkelijke situaties of aantrekkelijke gezelschappen. Alleen nog maar informatie geven over zaken als alcoholgehalte, calorieën, prijs, grondstoffen, verkooppunten. Uitsluitend tonen van fles, glas, etiket, logo of naam producent. Dan is de misleiding er uit.

Dingeman Korf